Makroekonomia - Ekonomia - wykresy

Rys 24.2 Równowaga na rynku pieniądza.
Funkcja popytu na pieniądz LL została wykreślona dla danego dochodu realnego. Im wyższy jest koszt alternatywny utrzymania pieniądza, tym niższe zapotrzebowanie na jego realne zasoby. Wykres funkcji realnej podaży pieniądza przebiega pionowo w Lo. Punktem równowagi jest Eo a odpowiadająca mu stopa procentowa wynosi ro. Przy niższej stopie procentowej r1 występuje nadwyżka popytu na pieniądz AB. Musi jej towarzyszyć nadwyżka podaży obligacji. Powoduje ona spadek cen obligacji i wzrost stopy zwrotu z nich, podnosząc równocześnie stopę procentową do poziomu, przy którym oba rynki powrócą do równowagi.
24.3 Stopa procentowa zapewniająca równowagę.
Przy danym dochodzie realnym LL jest funkcją popytu na realne zasoby pieniądza. Ograniczenie realnej podaży pieniądza z Lo do L powoduje wzrost stopu procentowej zapewniającej równowagę z ro do r'. Wzrost ten pozwala zmniejszyć popyt na pieniądz i dostosować go do zmniejszonej podaży. Przy danej realnej podaży pieniądza Lo wzrost dochodu realnego powoduje przesunięcie krzywej popytu z LL do LL'. Stopa procentowa odpowiadająca warunkom równowagi musi wzrosnąć z ro do r". Ponieważ wyższy dochód realny prowadzi do zwiększenia zapotrzebowania na realne zasoby pieniądza, wyższa stopa procentowa jest niezbędna, aby temu przeciwdziałać, tj. utrzymać popyt na pieniądz w ujęciu realnym na dotychczasowym poziomie wynikającym z nie zmienionej podaży pieniądza.24.4 Stopa procentowa a kontrola podaży pieniądza.
Funkcja popytu na pieniądz LL została wyprowadzona dla danego dochodu realnego. Jeśli bank centralny jest w stanie ustalić realną podaż pieniądza Lo to stopa procentowa w punkcie równowagi wyniesie ro. Jeżeli np. bank centralny wyznaczy stopę procentową ro i dostarczy każdą ilość pieniądza, na jaką istnieje zapotrzebowanie, to wielkość podaży pieniądza wyniesie ponownie Lo. Aby móc kontrolować podaż pieniądza za pomocą stopy procentowej bank centralny musi znać położenie krzywej popytu. Jeśli stopa procentowa zostanie ustalona na poziomie r1 to będąca jej konsekwencją podaż pieniądza wyniesie L1, przy położeniu krzywej LL, ale zwiększy się do L1, jeżeli wykres funkcji popytu przebiega w położeniu LL'.
23.1 Czynniki określające podaż pieniądza.
Podaż pieniądza obejmuje gotówkę w obiegu i wkłady w bankach. Baza monetarna, wyemitowana przez bank centralny, składa się z gotówki w obiegu oraz rezerw gotówkowych banków. Ponieważ wkłady są wielokrotnością rezerw gotówkowych banków, mnożnik kreacji pieniądza jest większy od jedności. Baza monetarna to inaczej pieniądz wielkiej mocy, ponieważ jej część zostaje zwielokrotniona w efekcie kreacji przez system bankowy dodatkowych wkładów, które są najważniejszym składnikiem podaży pieniądza.25.6 Krzywa IS
Krzywa IS obrazuje różne kombinacje dochodu i stopy procentowej, przy których rynek dóbr znajduje się w równowadze. Przy stopie procentowej ro funkcja popytu globalnego znajduje się w położeniu ADo. W części rysunku a) widać, że dochód odpowiadający warunkom równowagi wynosi wówczas Yo. Kombinację tę odzwierciedla punkt Eo w części b) rysunku. Przy niższej stopie procentowej r1 wykres funkcji popytu globalnego przebiega wyżej, np. w AD1. Dochód zapewniający równowagę wynosi teraz Y1, a odbiciem tej kombinacji jest E1 w dolnej części rysunku. Powtarzając ten zabieg dla wszystkich możliwych wysokości stopy procentowej możemy połączyć ze sobą wszystkie punkty, takie jak Eo i E1 i w rezultacie otrzymamy krzywą IS.
25.7 Krzywa LM
Zakładamy, że realna podaż pieniądza jest stała i wynosi M0.
Dla danego dochodu Yo wykres funkcji popytu na pieniądz przebiega w połażeniu LLo stopa procentowa zapewniająca równowagę jest zaś równa ro. W punkcie Eo na rysunku b) kombinacja ro i Yo prowadzi do ustalenia się równowagi na rynku pieniądza. Jeżeli dochód zwiększy się do Y1 to krzywa popytu na pieniądz w części a) rysunku przesuwa się w górę do położenia LL1, a stopa procentowa zapewniająca równowagę wyniesie r1. Ta ostatnia kombinacja dochodu i stopy procentowej jest symbolizowana przez punkt E1 w części b) rysunku. Powtarzając zabieg dla wszystkich dochodu i łącząc ze sobą odpowiednie punkty, takie jak Eo i E1 na rysunku b) otrzymamy w rezultacie krzywą LM, która jest zbiorem różnych kombinacji stopy procentowej i dochodu zapewniających równowagę na rynku pieniądza.
28.7 Długo okresowa krzywa Philipsa
Ponieważ ludzi interesują zmienne realne, a nie nominalne, po zakończeniu procesu dostosowawczego podejmą oni działania pozwalające zmienić wielkości nominalne odpowiednio do tempa inflacji. Pionowa długookresowa krzywa Philipsa wskazuje, że gospodarka powróci ostatecznie do naturalnej stopy bezrobocia U' i to niezależnie od tempa inflacji. W długim okresie nie da się wybierać między inflacją a bezrobociem. Krótkookresowa krzywa Philipsa PC1, obrazuje natomiast opisany wyżej proces dostosowawczy w krótkim okresie. Wysokość jej położenia zależy od tempa inflacji i wzrostu ilości pieniądza w ujęciu nominalnym w sytuacji równowagi długookresowej, co ilustruje punkt E na długookresowej krzywej Philipsa. 27.3 Naturalna stopa bezrobocia
Linie LD, LF i AJ pokazują odpowiednio popyt na pracę, wielkość zasobu siły roboczej i liczbę pracowników skłonnych przyjąć ofertę pracy przy różnych stawkach płacy realnej. AJ przebiega na lewo od LF, ponieważ a) niektórzy z wchodzących do zasobu siły roboczej zmieniają właśnie pracę, b) optymiści polują na jeszcze lepsze oferty pracy. Kiedy rynek pracy zostaje zrównoważony (punkt E), odcinek EF oznacza naturalną wielkość bezrobocia, tzn. liczbę osób należących do zasobu siły roboczej, lecz nie chcących podjąć pracę za płacę równowagi w'. Jeżeli siła związków zawodowych wystarcza do utrzymania stawki płac w2 w długim okresie, to rynek osiąga punkt A i odcinek AC, będący miarą naturalnego poziomu bezrobocia, wskazuje wielkość bezrobocia wybranego kolektywnie przez siłę roboczą forsującą płacę w2. 31.1 Cykl koniunkturalny
Trend produkcji jest stale rosnący, ponieważ zwiększa się potencjał wytwórczy. Faktyczna wielkość produkcji waha się wokół tego trendu. Punkt A pokazuje depresję - dolny punkt zwrotny cyklu. W punkcie B zaczęła się faza ożywienia, która przeradza się w kryzys (depresję) ilustrowany przez punkt E, gdzie zaczyna się nowy cykl. Między analogicznymi punktami zwrotnymi dwóch kolejnych cykli, np. między A i E upływa około 5 lat.

Funkcja konsumpcji - obrazuje wielkość zamierzonej konsumpcji globalnej przy każdym poziomie rozporządzalnych dochodów osobistych.
Rozporządzalne dochody osobiste - są to dochody, jakie gospodarstwa domowe otrzymują od przedsiębiorstw, powiększone o wpłaty transferowe otrzymane od państwa i zmniejszone o podatki bezpośrednio płacone państwu. Są to inaczej dochody, jakie gospodarstwa mogą przeznaczyć na wydatki lub oszczędności.
Krańcowa skłonność do konsumpcji - jest to część każdej dodatkowej złotówki dochodu rozporządzalnego, którą gospodarstwa domowe pragną przeznaczyć na konsumpcję.
Krańcowa skłonność do oszczędzania - jest to część każdej dodatkowej złotówki dochodu rozporządzalnego, które gospodarstwa domowe pragną przeznaczyć na oszczedności.
Autonomiczny popyt konsumpcyjny - popyt nie zależy od wielkości dochodu. Gospodarstwa domowe chcą przeznaczyć na konsumpcję 8, nawet jeśli dochód wynosi 0.
Wykres funkcji konsumpcji obrazuje zamierzoną wielkość globalnej konsumpcji dla każdego poziomu dochodu. Przy zerowym dochodzie planowana konsumpcja wynosi 8. Jest to konsumpcja autonomiczna, nie związana z wielkością dochodu. Krańcowa skłonność do konsumpcji wynosi 0,7. Z każdej dodatkowej złotówki 70 groszy jest przeznaczone na konsumpcję, a 30 groszy na oszczędności. Popyt inwestycyjny - oznacza zamierzony (planowane) przez przedsiębiorstwa powiększenie zasobów kapitału trwałego (fabryki i maszyny) oraz stanu zapasów.
Zakładamy, że w każdym momencie zamierzone inwestycje są wielkością stałą, niezależna od rozmiarów bieżącej produkcji i dochodu. Popyt globalny - jest to suma, którą przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe planują wydać na dobra i usługi przy różnej wielkości dochodu.

Popyt globalny jest sumą wydatków, jakie gospodarstwa domowe planują przeznaczyć na konsumpcję. Ponieważ zakładany, że popyt inwestycyjny jest stały, konsumpcja jest jedyną częścią popytu globalnego, która rośnie wraz ze wzrostem dochodu. Dodanie stałego dochodu inwestycyjnego do funkcji konsumpcji C pozwala wykreślić funkcję popytu globalnego AD.
Produkcja w punkcie równowagi.
Przy stałych cenach i płacach równowaga krótkookresowa na rynku dóbr istnieje wtedy, kiedy popyt globalny lub inaczej - planowane globalne wydatki dokładnie zrównują się z faktycznie wytworzoną produkcją. Linia 45o jest zbiorem punktów, których wartość na osi poziomej jest równa wartości na osi pionowej. Punkt przecięcia krzywej AD i linii 45o (punkt E) jest jedynym punktem, w którym popyt globalny AD jest równy dochodowi. Stąd też punkt E jest punktem równowagi, w którym planowane wydatki są równe faktycznej produkcji i faktycznemu dochodowi. Cykl koniunkturalny - periodyczne wahania poziomu produkcji występujące w gospodarce rynkowej, cecha charakterystyczna dynamicznie rozwijającej się gospodarki.
Wyróżniamy 4 etapy klasycznego cyklu koniunkturalnego:
Kryzys
-okres bezwzględnego spadku skali produkcji w gospodarce
-spadek płac, spadek cen
-wzrost bezrobocia
-bankructwo wielu przedsiębiorstw z punktu widzenia rynku
-pogarszająca się rentowność przedsiębiorstw i ograniczona wielkość inwestycji.
Depresja
-stabilizacja produkcji na niskim poziomie
-stabilizacja wysokiego bezrobocia i cen
-osiągnięcie równowagi gospodarczej na niskim poziomie
- bankructwo słabszych firm
-występowanie procesów przystosowawczych w przedsiębiorstwach do nowej sytuacji
-przygotowanie się najlepszych firm do ekspansji
Ożywienie gospodarcze
-wzrost popytu, początkowo głównie na dobra inwestycyjne
-uruchomienie nowych inwestycji
-wzrost siły nabywczej społeczeństwa
-początek ekspansji najlepszych firm
-początek wzrostu cen i poprawy rentowności produkcji
-spadek bezrobocia
-początek okresu tworzenia nowych firm
Rozkwit
-okres szybkiego wzrostu produkcji (jej wielkość przekracza max poziom osiągnięty przed kryzysem)
-wzrost zatrudnienia i płac
-wzrost cen i rentowności przedsiębiorstwa
-wzrost siły nabywczej społeczeństwa
-pod koniec okresu ograniczenie inwestycji, stabilizacja cen, ograniczenie wzrostu produkcji ( pierwsze symptomy kolejnego kryzysu)
W pewnym okresie czasu należy tworzyć rezerwy, a gdy koniunktura osiągnie dno, wtedy trzeba uruchomić te rezerwy. Z biegiem czasu dno kryzysu jest coraz płytsze. Podczas kryzysu istnieje popyt na dobra luksusowe, ponieważ są tańsze niż normalnie ( nie ma alternatywy na wykorzystanie pieniędzy, nie ma inwestycji). Gdy ceny ustabilizują się zaczynają się inwestycję, inwestują firmy, najsilniejsze w lepsze technologie - obniżone zostają koszty produkcji - rosną dochody producentów wytwarzających środki produkcji - więcej pieniędzy - wzrost cen. W końcowej fazie rozkwitu gospodarczego produkcja wzrasta szybciej niż zarobki. Wzrost cen zostaje wyhamowany wraz z wyhamowaniem inwestycji, wzrasta poziom produkcji i ceny stabilizują się a następnie zaczynają spadać, pojawia się widmo kryzysu.
Przyczyny kryzysu:
- maksymalizacja zysku przez kapitalistę
- szybszy wzrost produkcji niż wzrost płac w okresie rozkwitu
- okresowe wahania wielkości inwestycji w skutek występowania efektu mnożnika.
Zagrożenie kryzysowi:
-obniżenie podatków - ożywienie gospodarcze - dochody budżetu państwa maleją wolniej, niż gdyby podatki były wysokie (efekt długoterminowy)
- dać ludziom więcej pieniędzy lub zająć się nadwyżką towarów na rynku, np. można dać podwyżkę bezrobotnym, próby zdjęcia towarów z rynku - topienie zboża, spuszczanie ropy
- zmniejszyć podatki, utrzymać poprzednie wydatki budżetu korzystać z rezerw
- roboty publiczne - brak wpływu towaru na rynek, ale rośnie popyt
Stopa bezrobocia - jest to odsetek siły roboczej, która nie ma pracy, lecz jest zarejestrowana jako chcąca i będąca w stanie pracować
Rodzaje bezrobocia:
* bezrobocie dobrowolne
- bezrobocie frykcyjne - chodzi o nie możliwy do obniżenia minimalny poziom bezrobocia, występujący w każdym dynamicznym społeczeństwie. Tworzą je osoby o ułomnościach fizycznych lub psychicznych, które praktycznie uniemożliwiają im podjęcie pracy zawodowej. Do tej kategorii zalicza się również osoby chwilowo pozbawione pracy ze względu na zmianę zawodu.
- Bezrobocie strukturalne - rodzaj bezrobocia, które powstaje ze względu na rozbieżność ludzkich kwalifikacji i rodzaju oferowanej pracy w warunkach zmieniającego się popytu i produkcji. Na przykład wykwalifikowany spawacz może pracować 25 lat w przemyśle stoczniowym, po czym - mając 50 lat - staje się zbędny, gdy przemysł ten ogranicza produkcję ze względu na konkurencję zagraniczną. Robotnik ten może być zmuszony do przekwalifikowania się i zdobycia umiejętności bardziej poszukiwanych w dzisiejszej gospodarce. Przedsiębiorstwa mogą jednak nie chcieć zatrudniać i szkolić starszych pracowników. Stają się oni wtedy ofiarami bezrobocia strukturalnego.
-Bezrobocie klasyczne - rodzaj bezrobocia pojawiający się wtedy, kiedy płaca jest rozmyślnie utrzymywana powyżej poziomu, przy którym krzywe podaży pracy i popytu na nią się przecinają. Może być to spowodowane działalnością związków zawodowych.
* Bezrobocie przymusowe - pracownik jest przymusowo bezrobotny, jeżeli jest gotów zaakceptować przedłożoną mu ofertę pracy za obowiązująca na rynku płacę, a mimo to nie może znaleźć zatrudnienia.
-bezrobocie wynikające z niedostatku popytu - chodzi o bezrobocie typu keynesowskiego. Powstaje ono wtedy, kiedy popyt globalny zmniejszył się, a płace i ceny nie zdążyły się dostosować co przeszkodziło przywrócenie pełnego zatrudnienia.
Przyczyny bezrobocia:
Tańszy import, niedopasowanie kwalifikacji pracowników do potrzeb pracodawców, " efekt zniechęconego pracownika" - gdy bezrobocie jest wysokie i dalej wzrasta, na pewne osoby, które chętnie podjęłyby pracę, wpływa to tak determinującą, że rezygnują z jej poszukiwania.
Koszty bezrobocia:
* Prywatny koszt bezrobocia
- bezrobocie dobrowolne (korzyści)
a)bezrobotny jest uprawniony do otrzymania płatności transferowych od państwa. Chodzi o dwa rodzaje płatności. Pracownicy, którzy dokonali kiedyś wpłat na państwowy program ubezpieczeń, mają prawo do zasiłku dla bezrobotnych przez pierwszych 12 miesięcy od chwili, gdy stracili prace. Po upływie tego okresu stają się uprawnieni do zasiłku uzupełniającego
b)wolny czas ma swoją wartość. Rezygnując z pracy, niektórzy ujawniają, że dodatkowy czas wolny ma dla nich większą wartość, niż dodatkowy dochód, którym dysponowaliby, podejmując pracę.
c)część osób oczekuje, że po przejściowym okresie pozostawania na zasiłku znajdzie lepszą pracę.
-Bezrobocie przymusowe (koszty)
bezrobocie przymusowe oznacza, że ludzie chcieliby pracować za obowiązującą na rynku płacę, jednak nie mogą znaleźć ze względu na nadmierną podaż siły roboczej przy tej płacy. Wskutek bezrobocia sytuacja materialna tych osób pogarsza się.
* Społeczny koszt bezrobocia
-bezrobocie dobrowolne
zasiłki dla bezrobotnych - dla społeczeństwa jako całości jest to koszt w postaci nieefektywnej alokacji zasobów
-bezrobocie przymusowe
a)ponieważ gospodarka produkuje mniej dóbr, niż pozwalają na to jej możliwości, mamy do czynienia z marnotrawieniem produktów, które mogłyby być wytwarzane, gdyby bezrobotni znaleźli pracę
Inflacja - wzrost przeciętnego poziomu cen dóbr i usług w jakimś okresie. Czysta inflacja jest przypadkiem szczególnym, który pojawia się wtedy, kiedy wszystkie ceny dóbr i czynników produkcji wzrastają w tym samym tempie.
Rodzaje inflacji:
-inflacja ciągniona przez popyt (inflacja nabywców) - występuje wtedy, gdy całkowita wielkość planowanych wydatków wzrasta szybciej niż całkowita wielkość produkcji.
-inflacja ciągniona przez koszty (inflacja kosztów lub inflacja dostawców) - pojawia się wtedy, gdy są nałożone ograniczenia na podaż jednego lub kilku zasobów lub też gdy cena jednego lub kilku zasobów zostaje zwiększona.
-inflacja strukturalna - ogólny wzrost poziomu cen, gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji w odpowiedzi na zmiany struktury gospodarki
-inflacja pełzająca - charakteryzuje minimalnym wzrostem cen z okresu na okres, w zasadzie nie odczuwalnym przez społeczeństwo (wzrost 1 - 2 % na rok)
-inflacja krocząca - jest odczuwalna przez społeczeństwo, aczkolwiek nie jest uciążliwa ( wzrost cen 3 - 5 %)
-inflacja biegnąca - jest odczuwalna przez wszystkie grupy społeczne i ma tendencje do wymykania się z pod kontroli państwa, powoduje zakłócenia w społecznym procesie produkcji, wymiany i konsumpcji ( wzrost cen 5 - 18 % na rok)
-inflacja galopująca - wymyka się z pod kontroli państwa i przyczynia się erozji systemów motywacyjnych
-hiperinflacja - charakteryzuje się spadkiem wartości pieniądza z tygodnia na tydzień, z dnia na dzień, z godziny na godzinę
Przyczyny inflacji:
-ludzie chcą kupić więcej, niż gospodarka jest w stanie wyprodukować
-odcięcie dostaw z importu z powodu wojny lub niepokojów politycznych - konkurowanie o ograniczoną podaż pcha ceny w górę
-ograniczenie dostaw żywności z powodu nieurodzaju
-podwyżki płac, które nie są skorelowane ze wzrostem wydajności pracy
-ustalenie cen przez monopole i oligopole
Koszty inflacji:
-straty posiadaczy gotówki - nie przewidywana inflacja szkodzi ludziom posiadającym pieniądze w kieszeni i na rachunkach oszczędnościowych płatnych na żądanie
-straty wierzycieli instytucjonalnych - banki i spółki ubezpieczeniowe również tracą na nie przewidzianej inflacji
-straty nabywców obligacji - ludzie, którzy nabywają obligacje emitowane przez rząd lub przez spółki akcyjne stają się wierzycielami. Gdy kupują obligacje, pożyczają pieniądze emitentom obligacji. W zamian za to oczekują płatności odsetek i zwrotu kapitału w określonym czasie. Wzrost stopy inflacji powoduje spadek siły nabywczej odsetek i kapitału
-straty przedsiębiorców i pracowników - jeżeli ceny dóbr rosną w zróżnicowanym stopniu, to dla producentów takich dóbr jak samoloty, sprzęt elektryczny oznacza to wzrost kosztów oraz mniejsze niż oczekiwane marże zysku. Płace niektórych pracowników mogą nie dotrzymać kroku inflacji np. robotników ograniczonych kontraktami
-straty podatników -jeśli dochód pieniężny osoby wzrasta wraz z inflacją to rząd zabierze większy procent tego dochodu w postaci podatków
Pełzanie przedziałowe - strata siły nabywczej mająca miejsce jeśli przedziały stawek podatku progresywnego nie są indeksowane: ludzie są wpychani w wyższe przedziały podatkowe gdy rosną ich dochody pieniężne i w związku z tym płacą większy procent swoich dochodów na rzecz budżetu państwa.
-straty emerytów
Korzyści z inflacji:
-zyski dłużników - np. właściciele domów, którzy spłacają kredyt hipotetyczny o stałym oprocentowaniu
-korzyści odnoszone przez przedsiębiorstwo i pracowników
cola - klauzule wzrostu kosztów utrzymania - zapisy w umowach o pracę umożliwiające pracownikom uzyskanie częściowej lub pełnej rekompensaty obniżki realnej siły nabywczej wywołanej inflacją
-korzyści odnoszone przez polityków i urzędników państwowych
Środki przeciwdziałania inflacji:
Nulifikacja - wymiana pieniądza, zrównanie kursującego pieniądza z zerem
Dewaluacja - ustalenie nowego kursu pieniądza na obniżonym poziomie
Rewaloryzacja -ściągnięcie nadwyżki pieniądza z rynku
Restauracja - odbudowa waluty krajowej przy pomocy pożyczek zagranicznych osiąganych w towarach



Dane autora:




wiedza.diaboli.pl / Makroekonomia

190 IP banned